 |
|
ATATÜRK ve ZONGULDAK...
Kuva-i
Milliyeciler, Ulusal Kurtuluş Savaşının sürdüğü dönemde bile, emeklerinden
başka sermayeleri
olmayan; kömür işçisi olmakla mükellef bırakılmış yöre insanına,
daha iyi çalışma koşulları getirmeyi amaçlamışlardır. Kömür havzasından
alınan çalışma yaşamıyla ilgili tüm verilerin tartışılmasıyla düzenlenen,
işçi sağlığı alanındaki iki kanun dikkat çekicidir; Bunlardan biri;
11 Mayıs 1921 tarih ve 114 sayılı, Havza-i Fahmiyede Kömür Tozlarının
Amele Menafi-İ Umumiyesi Füruhtuna Dair Kanun’ dur.(Kömür tozlarını
işçi yararına satma yasası ) 8.11.1920 tarih ve 340 nolu hükümet
teklifiyle sunulan, 28.4. 1921 tarihindeki 26. oturumda kabul edilen
bu 4 maddelik kanunla; kömür üretiminde ortaya çıkacak olan kömür
tozlarının Amele İdare Heyetince İktisat Vekaleti’ nin gözetiminde
açık artırma yöntemi ile satılması ve hasılatın Amele İdare Heyeti
adına Ziraat Bankasına yatırılması öngörülmüştür.
|
| TAŞKÖMÜRÜ HAVZASINDA ATILACAK
ADIMLARIN ÖNCÜSÜ |
| 1924 yılında kurulan Türkiye
İş Bankası nizamnamesinin 2. maddesine göre; İş Bankası bankacılık
işlemlerinin yanı sıra tarım,sanayi, madencilik, bayındırlık işlemleri
ve üretimi yapacak, bu işler için şirketler kuracak, yabancı şirketlerle
ticari ortaklığa girecektir.Bu maddeye uygun olarak, taşkömürü havzasında
Kilimli Kömür Madenleri TAŞ, Kozlu Kömür İşleri TAŞ ( Kömüriş),
Maden Kömür İşleri TAŞ (Türkit), Kireçlik Maden Kömürleri TAT gibi
madencilik tirketleri kurulmuttur. Cumhuriyet öncesinde teknik elemen
yetersizliğinin yarattığı sorunlar dikkate alınarak; Türkiye Cumhuriyeti'nin
kurduğu ilk yüksek okul olan Yüksek Maadin ve Sanayi Mühendis Mektebi
mühendis ihtiyacını karşılamak amacıyla 1924 yılında, İktisat Vekaleti’ne
bağlı olarak Zonguldak’ta açılmıştır. |
| ATATÜRK'ÜN ZONGULDAK'A GELİŞİ
(26 Ağustos 1931) |
|
Zonguldak kömür madenlerinin en verimli ve ileri
düzeyde işletilmesinin tartışıldığı günlerde, Başbakan İsmet İnönü,
Meclis' te, "Kömür meselesini bütün memleket için büyük bir dava
telakki ediyorum" demektedir. Atatürk, Zonguldak maden ocaklarını
görmek üzere,Ertuğrul Yatı ile Zonguldak'a hareket etmiştir. Yanında,
o zamanki İş Bankası Genel Müdürü Celal Bayar, Afyon Milletvekili
Ruşen Eşref, Gaziantep Milletvekili Kılıç Ali, Aydın Milletvekili
Reşit Galip, Sinop Milletvekili Recep Zühdü, Cumhurbaşkanlığı
Genel Sekreteri Tevfik Bıyıklıoğlu, Özel Kalem Müdürü Hasan Rıza
Soyak ve Başyaver Rusuhi'de vardır.
|
26 Ağustos’ ta başlayan "Büyük Taarruz"
zaferle sonuçlandı. Zafer’in anısına, İş Bankasının açılışı için
26 Ağustos 1924 tarihi benimsendi. 26 Ağustos 1931 tarihinde, Mustafa
Kemal Atatürk’ün ilk kez Zonguldak ' a gelişi ve Zonguldak’ ın derin
toprakları altındaki serveti madeniye ne kadar kıymetli ise bizim
nazarımızda Zonguldak da o kadar çok kıymetli bir vilayetimizdir.
söylemi açılacak yeni ufukların habercisi olmuştur.Ertuğrul Yatı,
saat 12.30'da Zonguldak Limanı açıklarında demirlemiş, Zonguldak
Valisi Arif Bey' in başkanlığında bir kurul Ertuğrul Yatına geçerek
Atatürk'ü karşılamış, Gazi ve arkadaşları, bugünkü Maden Mühendisleri
Odasının Zonguldak Şubesi Lokali yanında bulunan iskeleden Zonguldak’
a ayak basmışlardır. Maden Kömür İşleri TAŞ (Türkit)' e ait 63 ocaklarındaki
incelemelerinin ardından sıcak, duygulu ve coşkulu bir uğurlama
töreni ile Ulu Önder, Ertuğrul Yatı'na geçmiş, aynı gün Ereğli ilçesine
hareket etmiştir. Ereğli Limanında kendilerini karşılayanlarla bir
süre görüştükten sonra, İstanbul'a dönmüştür.
|
 |
|